Kluis open u — burger betaal maar
Hoe de grootste belastingroof uit onze geschiedenis met medeweten van het beleid plaatsvond — en nog steeds doorgaat.
CumEx en CumCum zijn complexe aandelenconstructies waarmee banken en beurshandelaren belastinggeld terugvorderen dat nooit betaald werd. Het mechanisme is technisch maar het resultaat is eenvoudig: de staatskas wordt geplunderd, de burger vult bij.
Europese staten verloren via deze constructies minstens 55,2 miljard euro, gedocumenteerd door het internationale onderzoeksproject CumEx-Files onder leiding van het Duitse CORRECTIV. België verloor officieel 201 miljoen euro. Onafhankelijke bronnen, waaronder een schatting van de Europese Groenen uit 2020, komen uit op 942 miljoen euro tot meer dan 1 miljard.
Geen terugvordering. Geen veroordeelde bankier. Geen politieke verantwoordelijkheid.
Hoe werkt het?
Een aandeel wordt kort rond de dividenddatum snel verhandeld tussen meerdere partijen. Elk van hen claimt terugbetaling van belasting op het dividend — terwijl die belasting maar één keer betaald werd. De schatkist betaalt meerdere keren terug.
Nieuwe varianten zoals phantom shares via ADR’s — American Depositary Receipts — maken de constructie nog ondoorzichtiger dan het originele CumEx-model.
Oliver Schröm spreekt klare taal
Hoofdredacteur Oliver Schröm van CORRECTIV bracht het schandaal in 2018 aan het licht met een team van veertig journalisten uit twaalf landen. Tijdens een EU-hoorzitting was zijn boodschap direct: zijn team had zijn werk gedaan. Nu was het aan het beleid. Want dit is geen historisch schandaal — het is een lopende roof, met steeds nieuwe technieken.
De Belgische paradox
In Duitsland was men al sinds 2002 op de hoogte van de constructies, maar andere landen werden pas in 2015 gewaarschuwd. Tegen die tijd waren de fraudeurs al actief in België, Denemarken en Italië. Parlementaire vragen in 2022 bevestigden dat vermoedelijke fraude werd onderzocht — maar cijfers bleven vaag en daden bleven uit.
Wie betrapt wordt met een sociale fraude krijgt een terugvordering en een boete.
Wie via CumEx een miljard recupereert, krijgt een bonus en een advocaat.
Belastingoptimalisatie of georganiseerde hold-up?
Belastingontduiking op deze schaal is geen systeemfout. Het is het systeem zelf — zolang er geen politieke wil is om de grote dossiers aan te pakken. Complexiteit, traagheid en voorzichtigheid zijn geen verklaringen. Ze zijn excuses.
De vierde macht heeft haar werk gedaan. Nu is het aan de rest.