Hoe 3M en de overheid decennialang wegkeken
Sinds de jaren zeventig loosde 3M vanuit zijn fabriek in Zwijndrecht PFOS in de omgeving van Antwerpen.
PFOS is een zogenaamde forever chemical — een stof die zich ophoopt in het menselijk lichaam en in de natuur, en die niet afbreekt. Inwoners rondom de site hebben extreem hoge PFOS-waarden in hun bloed, met ernstige gezondheidsrisico’s tot gevolg.
De Belgische overheid was op de hoogte. Niet achteraf, niet bij toeval — maar structureel, en mede in verband met de Oosterweelwerken waarbij de vervuilde grond een rol speelde. De keuze was niet om in te grijpen, maar om te zwijgen.
De schikking
Na decennia van vervuiling trof 3M een schikking van 571 miljoen euro. Voor een bedrijf dat jaarlijks miljarden winst boekt is dat een beheersbare kost. Geen enkele CEO werd persoonlijk vervolgd. Geen enkele bestuurder draagt strafrechtelijke verantwoordelijkheid.
571 miljoen euro voor decennialange vergiftiging van een bevolking. Dat is het systeem in zijn meest naakte vorm.
Het patroon
Dit is geen uitzondering. Bij DuPont, Monsanto en ExxonMobil verliep het identiek.
Een multinational loost gevaarlijke stoffen en verdient er miljarden aan. De overheid weet het maar grijpt niet in.
De bevolking wordt ziek. Jaren later komt het schandaal naar buiten. Het bedrijf betaalt een schikking. Niemand gaat de gevangenis in.
Het patroon herhaalt zich niet omdat het systeem faalt. Het herhaalt zich omdat het systeem precies zo werkt als bedoeld — voor wie de middelen heeft om het te laten werken.
Wat dit betekent
Zolang schikkingen de standaarduitkomst zijn voor corporate vergiftiging, en zolang persoonlijke strafrechtelijke aansprakelijkheid voor bestuurders uitblijft, is er geen afschrikking. Alleen een calculatie.
De volgende ramp wordt niet voorkomen door een persmededeling.
Ze wordt voorkomen door handhaving die tanden heeft.